Przyczyny występowania wad stopy

05.09
2018

Ludzka stopa to całkiem skomplikowany mechanizm: utrzymuje on człowieka w pionowej postawie, umożliwiając płynne i amortyzowane przemieszczanie się. Mechanizm ten składa się aż z 26 kości, 33 stawów i ponad 100 więzadeł, przez co w praktyce stopa jest w stanie ułożyć się dokładnie do kształtu podłoża, określić jego charakter i swobodnie przenosić całą masę ciała człowieka, a jeśli do tego dźwiga on jakiś ciężar – również i masę tego ciężaru. To bardzo dużo, zważywszy na fakt, że stopa człowieka ma tylko trzy punkty podparcia: w guzowatości kości piętowej, w I głowie kości śródstopia i V głowie kości śródstopia. Budowa kostna i system mięśni, stawów i więzadeł umożliwia stopie ruch w różne strony: zginanie i rozstawianie palców, zginanie stopy podeszwowo i grzbietowo, ponadto odwracanie i nawracanie śródstopia. Na co dzień wykorzystujemy kombinację tych ruchów do chodzenia, biegania, skakania, wspinania się na palce, wchodzenia, schodzenia itd. 

Niestety, wskutek niewłaściwego rozwoju w budowie stopy lub z innych przyczyn dochodzi do zaburzenia funkcjonalności stopy: złego rozłożenia sił i punktów podparcia, a przez to – nadmiernego lub nierównomiernego obciążenia mięśni, ścięgien i więzadeł oraz aparatu kostnego, co skutkuje powstawaniem wad stopy. Jakie są przyczyny ich występowania? Tych możemy się dopatrywać w czynnikach chorobowych, np. chorobach mięśni, chorobach neurologicznych, problemach z krążeniem krwi w kończynach dolnych lub związanych z ogólnym złym stanem zdrowia po przebyciu długotrwałej choroby. Możemy również poszukać przyczyn wad stopy w niewłaściwym stylu życia – otyłości, siedzącej lub stojącej pracy i jednoczesnym braku ćwiczeń fizyczno-rozciągających. Jednocześnie na złą kondycję stóp mają wpływ takie czynniki jak: noszenie twardego, niewłaściwie dopasowanego do kształtu stopy obuwia (uciskające palce, naciskające na podbicie, ale również wymuszające określone ułożenie stopy, np. jak w szpilkach), zbyt ciasnych skarpet i rajstop, praca z obciążeniem nóg, regularne dźwiganie ciężarów oraz nagła zmiana w proporcjach pomiędzy układem kostno-szkieletowym a mięśniowym.

Diagnostyka wad postawy i chodu

Kiedy jednak wiadomo, że stopa jest nieprawidłowa? Właściwie ukształtowana i prawidłowo funkcjonująca stopa opiera się w trzech konkretnych punktach – na pięcie, pod paluchem i piątym palcem. Można też wskazać występowanie pięciu łuków podłużnych oraz dwóch poprzecznych pomiędzy poszczególnymi elementami układu łączącego kości, ścięgna, więzadła i mięśnie. Jeżeli występuje jakakolwiek widzialna lub ukryta wada stopy, ułożenie to jest zaburzone: nie widać prostej linii pomiędzy golenią a piętą, sama pięta może nie mieć niemal prostopadłego położenia na podłożu,  zaś od spodu stopy nie można wskazać typowego dla zdrowej stopy, łagodnego łuku pomiędzy piętą a śródstopiem. Wśród najczęściej występujących wad stopy spotykamy płaskostopie, stopę koślawą, stopę szpotawą, stopę wydrążoną, haluksy i in. Jak je diagnozować?

Diagnostyka wad postawy i chodu odbywa  się dziś komputerowo. Skanuje się wtedy kompleksowo nie tylko budowę stopy, ale sprawdza się również aparat ruchu pod względem wad w jego funkcjonalności. Badanie pomoże zdiagnozować np. rozkład sił na poszczególne elementy układu budowy stopy, nacisk części stopy na podłoże, utrzymywanie równowagi ciała, wady stopy, postawy i inne problemy. Jak przebiega? Przeprowadza się najpierw badanie fizykalne układu ruchu: terapeuta poleca pacjentowi wykonanie kilku określonych ruchów aparatu ruchu i (przede wszystkim) stopy, w czasie którego manualnie sprawdza kształt i sposób położenia poszczególnych elementów składowych stopy i sposób ich poruszania się, poszukując dysfunkcji. Następnie przeprowadza się test dynamiczny, dający holistyczny obraz pracy układu ruchu ze wskazaniem rozmieszczenia nacisków na stopach, ich lokalizacją i pokazujący sposób przetoczenia stóp. Kolejny etap to badanie statyczne, polegające na zbadaniu rozłożenia obciążeń pomiędzy oboma kończynami i jednocześnie między tyło- a przodostopiem. Na końcu trójwymiarowo skanuje się stopy, stwierdzając stopień ich anatomicznego wysklepienia. Po wszystkim zaś dobiera się wkładki ortopedyczne, dzięki którym możliwe staje się zredukowanie naprężeń w ciele, zmniejszenie bólu i stopniowe powrócenie do prawidłowej postawy ciała czy ustawienie stopy w naturalnej pozycji.

Powrót